Η δύσκολη εξίσωση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας

Στη συνεδρία* με τίτλο «ΚΥ+ ΠΕΔΥ+ ΤοΜΥ+ Ιδιωτικός Τομέας: Η δύσκολη εξίσωση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας» που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του 13ου Πανελληνίου Συνεδρίου για τη Διοίκηση, τα οικονομικά και τις πολιτικές υγείας, επιχειρήθηκε μια αποτύπωση της κατακερματισμένης σημερινής εικόνας της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (ΠΦΥ) με σκοπό να διατυπωθούν προβληματισμοί αλλά και προτάσεις προς ένα ενιαίο, ολοκληρωμένο πρότυπο ΠΦΥ.

Ενώ είναι ευρύτερα αποδεκτό ότι ένα σύστημα υγείας βασισμένο στον οικογενειακό ιατρό διακρίνεται από μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα, αποδοτικότητα, ισότητα, η σχετική ισχύς της ΠΦΥ στο ελληνικό σύστημα υγείας σήμερα φαίνεται να είναι χαμηλή.

Συγκεκριμένα υπηρεσίες πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας παρέχονται σήμερα από διάφορες δομές όπως: κέντρα υγείας και τα περιφερικά ιατρεία, μονάδες υγείας ΠΕΔΥ (πρώην ΙΚΑ), ΤοΜΥ (Τοπικές Μονάδες Υγείας), ιδιωτικά ιατρεία με ή χωρίς σύμβαση με ΕΟΠΥΥ αλλά και από εξωτερικά ιατρεία νοσοκομείων, δημοτικά ιατρεία, ιατρεία ασφαλιστικών φορέων και ιατρεία ΜΚΟ.

Οι αναφερόμενες δομές παρουσιάζουν μια ετερογένεια χαρακτηριστικών όπως φαίνεται ενδεικτικά στον παρακάτω πίνακα:

Δομή ΠΦΥ Κέντρο Υγείας Περιφερειακό Ιατρείο ΠΕΔΥ ΤοΜΥ Ιδιωτικός Τομέας
Πληθυσμός Ευθύνης 2.500-35.000 (50.000) 100-2.500 (5.000) Δεν καθορίζεται 2.250-12.000 Χωρίς
Στελέχωση Ιατρικό + Νοσηλευτικό + Παραϊατρικό + Διοικητικό + Τεχνικό Ιατρικό +/- Νοσηλευτικό (σπάνια) Ιατρικό + Νοσηλευτικό + Διοικητικό Ιατρικό + Νοσηλευτικό + Παραϊατρικό + Διοικητικό Ιατρικό (συνήθως)+/- Διοικητικό
Τρόπος Αμοιβής Μισθός Μισθός Μισθός Μισθός Συμβάσεις με ΕΟΠΠΥ / Fee for Service
Διασύνδεση με ΠΙ / με ΥΠΕ με ΚΥ με ΤοΜΥ / με ΥΠΕ με ΠΕΔΥ Όχι
Ωράριο Λειτουργίας Τακτικό + Εφημέρευση Τακτικό Τακτικό 2 βάρδιες Ελεύθερο

 

Ταυτόχρονα στην Ελλάδα, η αυτοαναφερόμενη (Eurostat 2015) μη ικανοποιούμενη ανάγκη για ιατρική περίθαλψη λόγω κόστους, απόστασης ή χρόνου αναμονής τριπλασιάστηκε κατά την τελευταία δεκαετία και είναι πλέον η δεύτερη υψηλότερη στην ΕΕ (12,3% έναντι 3,3% του μέσου όρου της ΕΕ). Οι Οργανισμοί λειτουργίας των Κέντρων Υγείας και η Οργάνωση των Περιφερειακών Ιατρείων ουσιαστικά παραμένει η ίδια από το 1986, έτος έναρξης της λειτουργίας των Κέντρων Υγείας αλλά μόνο το 20% των κατοίκων των αγροτικών περιοχών προσφεύγει στα ΚΥ και τα ΠΙ (ΙΚΠΙ 2006), ενώ το 80% των κατοίκων αυτών προσφεύγει στις άλλες δομές πρωτοβάθμιας περίθαλψης, που κατά κανόνα βρίσκονται σε αστικές περιοχές, δηλαδή τους ιδιώτες ιατρούς (47,5%), τα ΕΙ των δημοσίων νοσοκομείων (15,3%) και τα ιατρεία των ασφαλιστικών ταμείων (13,7%).

Αντίστοιχα ο ιδιωτικός τομέας της Υγείας αυξάνεται από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 και παρότι πλέον λειτουργεί υπό οικονομική πίεση, έχει μέσο όρο ετήσιας αύξησης 13-15%. Τίθεται λοιπόν το ζήτημα αξιοποίησης της εμπειρίας και του δυναμικού με σκοπό την αναβάθμιση των ήδη υπαρχουσών δημοσίων δομών παροχής υπηρεσιών ΠΦΥ και η αποφυγή του παράλογου ανταγωνισμού με τον «δαιμονοποιημένο» ιδιωτικό τομέα.

Με αφορμή τον νέο νόμο 4486/2017, που αφορά στη Μεταρρύθμιση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας και την ίδρυση των πρώτων ΤοΜΥ, υπήρξε έντονος προβληματισμός για την ανάγκη δημιουργίας νέων, επιπλέον δομών στην ΠΦΥ. Στη συζήτηση επικράτησε η άποψη της ομογενοποίησης των δομών της ΠΦΥ μέσω συγκεκριμένων διαδικασιών.

Οι προτάσεις που κατατέθηκαν στη συνεδρία ήταν:

  • Λειτουργία δομών σύμφωνα με τις ανάγκες σε ιατρικές επισκέψεις στην ΠΦΥ και ορθολογική κατανομή των πόρων (Μελέτη ΕΟΠΥΥ).
  • Ολοκλήρωση της υποχρεωτικής εγγραφής όλων των πολιτών, ανασφάλιστων και ασφαλισμένων, σε οικογενειακό γιατρό, είτε σε ΤοΜΥ είτε εκτός, δηλαδή σε ιδιώτη συμβεβλημένο με τον ΕΟΠΥΥ γιατρό.
  • Ηλεκτρονικός φάκελος ασθενούς και σύστημα ηλεκτρονικών παραπομπών (e-referrals) από τους οικογενειακούς γιατρούς των ΤοΜΥ για τη δευτεροβάθμια φροντίδα υγείας, δηλαδή τους εξειδικευμένους γιατρούς.
  • Σύμπραξη με ιδιώτες, ειδικά για την κάλυψη αναγκών σε επείγοντα περιστατικά (εφημερίες) ή εποχιακές ανάγκες.
  • Καταγραφή και αξιολόγηση δομών, διαδικασιών και αποτελεσμάτων.

Στο όλο εγχείρημα, το Κέντρο Υγείας θα μπορούσε να έχει έναν συντονιστικό ρόλο σε Περιφερικά Ιατρεία, ΤοΜΥ, ιδιώτες γιατρούς συμβεβλημένους με τον ΕΟΠΥΥ. Ο επαναπροσδιορισμός της ΠΦΥ προς ένα σύστημα ολοκληρωμένης φροντίδας του ασθενούς δεν φαίνεται να εξυπηρετείται από τη στελέχωση των Κέντρων Υγείας από γιατρούς πολλών και διαφόρων ειδικοτήτων όπως προβλέπεται από τον νέο νόμο.

Εν κατακλείδι, το μείζον ζήτημα και η γενικότερη στόχευση είναι η επίτευξη και η διασφάλιση Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας & όχι μόνο περίθαλψης.

*Στη συνεδρία συμμετείχαν οι: Ρένα Οικονομίδου και Ανάργυρος Μαριόλης (προεδρείο), ενώ ομιλίες έκαναν ο κ. Νίκος Οικονόμου, η κα Ζωή Τσίμτσιου, ο κ. Χρήστος Γαλανάκης και ο κ. Γιάννης Βαφειάδης. Στη συζήτηση συμμετείχαν με παρεμβάσεις οι: Θανάσης Λοπατατζίδης, Γιώργος Βελιώτης, και Παναγιώτης Γεωργακόπουλος.