Ο εμβολιασμός αποτελεί βασικό πυλώνα πρόληψης και δημόσιας υγείας, αλλά και μια κρίσιμη επένδυση που ενισχύει τη βιωσιμότητα και ανθεκτικότητα του συστήματος υγείας. Η κοινωνική διάσταση των εμβολίων συζητήθηκε σε δύο συνεχόμενες συνεδρίες, όπου διατυπώθηκαν τεκμηριωμένες προτάσεις για ρεαλιστικές και αποδοτικές στρατηγικές αφενός για την ενίσχυση της εμβολιαστικής κάλυψης του ενήλικου πληθυσμού αφετέρου για τη βιώσιμη χρηματοδότηση των προγραμμάτων εμβολιασμού.
Τεκμηριωμένες πολιτικές για τη βελτίωση της συμμετοχής των ενηλίκων στον εμβολιασμό
Οι εμβολιασμοί αποτελούν ένα από τα αποτελεσματικότερα και αποδοτικότερα μέτρα δημόσιας υγείας, καθώς χάρη σε αυτούς έχουν περιοριστεί, ελεγχθεί ή ακόμα και εκριζωθεί αρκετά λοιμώδη νοσήματα και σώζονται κάθε χρόνο εκατομμύρια ζωές παγκοσμίως. Η επιτυχία ωστόσο των εμβολίων έχει οδηγήσει, με την πάροδο του χρόνου, σε μειωμένη αντίληψη του κινδύνου εκ μέρους των πολιτών και ως εκ τούτου σε μειωμένη αποδοχή και αύξηση της αμφισβήτησης της αξίας των εμβολίων και των εμβολιασμών, με σημαντικές επιπτώσεις στη δημόσια υγεία, τόνισε η συντονίστρια της συνεδρίας κ. Ιωάννα Παυλοπούλου, Καθηγήτρια Παιδιατρικής – Λοιμωξιολόγος στο Ε.Κ.Π.Α. Τα τελευταία χρόνια έχει αυξηθεί σημαντικά ο αριθμός των εμβολίων που απευθύνονται σε ενήλικες. Εντούτοις, παρά την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια των εμβολίων αυτών, υπογράμμισε η κ. Παυλοπούλου, τα ποσοστά της εμβολιαστικής κάλυψης στον πληθυσμό των ενηλίκων υπολείπονται κατα πολύ των ποσοστών στον πληθυσμό των παιδιών και των εφήβων. Αυτό το κενό μεταξύ της επιθυμητής κάλυψης του ενήλικου πληθυσμού και της πραγματικότητας έχει σημαντικές επιπτώσεις, ατομικές και στη δημόσια υγεία.
Ο εμβολιασμός ενηλίκων ως εργαλείο για τη βιωσιμότητα του Συστήματος Υγείας
Στη χώρα μας, τα δεδομένα από τις νοσηλείες λόγω ιογενών λοιμώξεων του αναπνευστικού στο Νοσοκομείο Ευαγγελισμός κατά το διάστημα Μάιος 2023 – Ιούνιος 2025, ανέφερε η Καθηγήτρια Πνευμονολογίας κ. Παρασκευή Κατσαούνου, δείχνουν πως η μετά-COVID περίοδος χαρακτηρίζεται από την επαναφορά και εποχική διακύμανση των κλασικών αναπνευστικών ιών, όπως της γρίπης και του RSV, παράλληλα με τη συνεχιζόμενη παρουσία του SARS-CoV-2.
Τονίζοντας τη μεγάλη σημασία της αποτύπωσης και της ακριβούς ταυτοποίησης των ιών, η Καθηγήτρια επισήμανε πως η θνητότητα των ασθενών με λοίμωξη RSV εντός της διετίας αυτής, παρότι επρόκειτο για ασθενείς με συννοσηρότητες, ήταν αρκετά υψηλή, ανερχόμενη σε περίπου 16%. Η ομάδα ασθενών με RSV που παρουσιάζουν την υψηλότερη θνητότητα, συνέχισε, είναι οι ασθενείς με χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), ενώ επιπλέον, ακόμη κι αυτοί που επιβιώνουν εμφανίζουν περαιτέρω επιδείνωση της αναπνευστικής τους λειτουργίας, ποσοστό της οποίας δεν αναστρέφεται μετά την αποδρομή της παρόξυνσης. Στη χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, οι πιο αποτελεσματικές και παράλληλα οι πιο φθηνές θεραπείες, στις οποίες είναι απαραίτητο να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση, παρατήρησε η κ. Κατσαούνου, είναι μη φαρμακευτικές, όπως η πνευμονική αποκατάσταση, η διακοπή του καπνίσματος και ο αντιγριπικός εμβολιασμός.
Αναφερόμενη στον πνευμονιόκοκκο, η Καθηγήτρια παρατήρησε πως δεν προκαλεί μόνο πνευμονία, αλλά και διεισδυτική νόσο, μηνιγγίτιδα και βακτηριαιμία και, σύμφωνα με τα δεδομένα, είναι ιδιαίτερα θανατηφόρος και στη χώρα μας. Ο εμβολιασμός με τα ήδη διαθέσιμα εμβόλια κατά του πνευμονιόκοκκου δεν βοηθάει μόνο στην πρόληψη της νοσηρότητας και της θνητότητας, τόνισε η κ. Κατσαούνου, αλλά συμβάλλει και στο να μειωθεί η μικροβιακή αντοχή, η οποία αποτελεί ένα ιδιαίτερα σημαντικό πρόβλημα.
Μιλώντας για την επίδραση του καπνίσματος στο ανοσοποιητικό, η ομιλήτρια είπε πως είναι αρκετά υποτιμημένη, καθώς υπάρχουν αρκετές μελέτες που δείχνουν πως οι καπνιστές, ακόμα και οι νεότεροι, έχουν πολύ μειωμένη άμυνα, ενώ επιπλέον το κάπνισμα φαίνεται να αφήνει αποτύπωμα στο DNA ακόμα και μετά τη διακοπή του καπνίσματος. Το κάπνισμα είναι παράγοντας αυξημένου κινδύνου για τις λοιμώξεις του αναπνευστικού και δυστυχώς, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΟΔΥ, η εικόνα στη χώρα μας όσον αφορά στο κάπνισμα είναι τραγική, καθώς 38% των Ελλήνων εξακολουθούν να χρησιμοποιούν καπνικά προϊόντα.
Η μείωση της συχνότητας πνευμονιοκοκκικής πνευμονίας στις ΗΠΑ, σε αντίθεση με την Ευρώπη, οφείλεται σε δύο βασικές διαφορές: Η πρώτη έχει σχέση με το κάπνισμα, που στην Αμερική έχει μειωθεί σε κάτω του 10%, ενώ στην Ευρώπη είναι κατά μέσον όρο 24%, και η δεύτερη αφορά στον εμβολιασμό έναντι του πνευμονιόκοκκου, όπου η Ευρώπη υπολείπεται σημαντικά της Αμερικής, με εξαίρεση τη χώρα μας όπου το εμβολιαστικό πρόγραμμα είναι εξαιρετικό.
Μετά το καθαρό νερό, ο εμβολιασμός είναι η πιο αποτελεσματική παρέμβαση δημόσιας υγείας στον κόσμο για την πρόληψη ασθενειών και τη διασφάλιση της υγείας, ανέφερε ολοκληρώνοντας την τοποθέτησή της η ομιλήτρια. Η επικαιροποίηση του προγράμματος εμβολιασμών και η συνεχής επανάληψη της ανάγκης συνεχούς εμβολιαστικής κάλυψης οφείλει να αποτελεί προτεραιότητα και καθημερινή κλινική πρακτική. Ο εμβολιασμός, μαζί με τη διακοπή του καπνίσματος, αποτελούν τις πιο οικονομικά αποδοτικές παρεμβάσεις για τη δημόσια υγεία, απαιτούν ωστόσο αλλαγή νοοτροπίας.
Πηγές πληροφόρησης και εμβολιασμός
Οι πηγές πληροφόρησης και ο ρόλος τους στη διαμόρφωση της εμβολιαστικής συμπεριφοράς βρίσκονται στον πυρήνα κάθε σύγχρονης δημόσιας πολιτικής πρόληψης, ανέφερε η Γενική Γραμματέας Δημόσιας Υγείας στο Υπουργείο Υγείας κ. Χριστίνα-Μαρία Κράββαρη. Πρόκειται για ένα ζήτημα βαθύτατα πολιτικό, εξήγησε, καθώς αφορά τον τρόπο με τον οποίο ένα κράτος χτίζει εμπιστοσύνη, διαμορφώνει τη συνείδηση της πρόληψης και τελικά προστατεύει τη συλλογική υγεία. Ο εμβολιασμός των ενηλίκων δεν αποτελεί απλώς μια ιατρική πράξη, αλλά είναι αποτέλεσμα μιας σύνθετης διαδικασίας λήψης αποφάσεων, στην οποία η ποιότητα της πληροφόρησης παίζει πραγματικά καθοριστικό ρόλο. Όταν η ενημέρωση είναι έγκυρη, κατανοητή και σταθερή, ενισχύει την εμπιστοσύνη, διευκολύνει την πρόσβαση στην πρόληψη, μετατρέπει πραγματικά τον εμβολιασμό σε συνειδητή πράξη προστασίας, όταν όμως είναι αντιφατική, παραπλανητική, λειτουργεί αποτρεπτικά, δημιουργώντας ανασφάλεια και σύγχυση.
Η χώρα μας έχει ένα από τα καλύτερα προγράμματα εμβολιασμού, το οποίο επικαιροποιείται συνεχώς. Μετά την πανδημία της COVID-19, ωστόσο, στη χώρα μας και διεθνώς έχει παρατηρηθεί ένα φαινόμενο που αποσχολεί όλους τους οργανισμούς δημόσιας υγείας, η εμβολιαστική κόπωση των πολιτών. Η πολιτεία οφείλει να δώσει ιδιαίτερη σημασία σε αυτή την κόπωση του πληθυσμού και να σχεδιάσει πολιτικές που αναγνωρίζουν την ψυχική και κοινωνική διάσταση της κόπωσης, επαναφέρουν τον διάλογο στη βάση της εμπιστοσύνης και του σεβασμού και επενδύουν στη σταθερή, ανθρώπινη και αξιόπιστη ενημέρωση. Σήμερα, οι πολίτες εκτίθενται σε μια πληθώρα πηγών ενημέρωσης, ενώ την ίδια στιγμή η ψηφιακή δημοσιότητα έχει δημιουργήσει έναν χώρο στον οποίο συνυπάρχουν επιστημονική γνώση, προσωπικές απόψεις και οργανωμένη παραπληροφόρηση. Αυτή η ανάμειξη μπορεί να θολώσει τα όρια της αξιοπιστίας, ειδικά όταν η πληροφορία παρουσιάζεται με απλουστευτικό τρόπο, τόνισε η ομιλήτρια, αναφέροντας πως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει αναγνωρίσει πλέον την παραπληροφόρηση ως μία από τις μεγαλύτερες απειλές για τη δημόσια υγεία.
Σε έναν κόσμο που η πληροφορία κυκλοφορεί αδιάκοπα, ο ανθρώπινος παράγοντας παραμένει καθοριστικός. Οι επαγγελματίες υγείας είναι συχνά οι πρώτοι που καλούνται να απαντήσουν στις απορίες των πολιτών και η σχέση που έχουν με τους ασθενείς τους βασίζεται στη συνέχεια και στην προσωπική επαφή, συνεπώς η ενίσχυση των επαγγελματιών με την κατάλληλη εκπαίδευση στην επικοινωνία, επικαιροποιημένο και επιστημονικά τεκμηριωμένο υλικό, αλλά και άλλα εργαλεία που απαντούν σε δύσκολες ερωτήσεις και απομυθοποιούν καταστάσεις και θεωρίες συνωμοσίας, είναι πολύ σημαντική.
Η ενημέρωση γύρω από τον εμβολιασμό δεν μπορεί ωστόσο να στηρίζεται σε αποσπασματικές ενέργειες. Χρειάζεται συντονισμός, ενιαία μηνύματα, σταθερή στρατηγική παρουσίαση των δεδομένων. Η δημιουργία του Γραφείου Αντιμετώπισης της Παραπληροφόρησης στον ΕΟΔΥ, που έχει ήδη αναγγελθεί από το Υπουργείο Υγείας, έχει στόχο να οργανώσει τη θεσμική απάντηση στην παραπληροφόρηση, να ενισχύσει την αξιοπιστία της δημόσιας επικοινωνίας, να προστατεύσει τον πολίτη από επικίνδυνες ανακρίβειες και να ευθυγραμμίσει τη χώρα μας ουσιαστικά με τις καλύτερες διεθνείς πρακτικές. Η επένδυση στην ενημέρωση δεν είναι επικουρική πράξη, κατέληξε η κ. Κράββαρη, είναι κεντρικό στοιχείο κάθε πολιτικής πρόληψης, αποτελεί τον κρίκο που ενώνει την επιστήμη με την κοινωνία και την πολιτική βούληση με την κοινωνική αποδοχή.
Πρωτοβάθμια φροντίδα, προσωπικός ιατρός και εμβολιασμός
Τη σκυτάλη των ομιλιών έλαβε στη συνέχεια η κ. Ζωή Τσίμτσιου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Υγιεινής, Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, η οποία αναφέρθηκε στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας, που καθιστούν καίριο τον ρόλο της στην αύξηση της εμβολιαστικής κάλυψης στους ενήλικες στη χώρα μας. Η πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, εξήγησε η κ. Τσίμτσιου, αποτελεί ένα σταθερό σημείο επαφής καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής ενός ατόμου, απευθύνεται στο σύνολο της κοινωνίας, ενισχύει τα συστήματα υγείας και μεγιστοποιεί το επίπεδο και τη δίκαιη κατανομή της υγείας και της ευημερίας, συνδυάζοντας τρία αλληλένδετα και συμπληρωματικά στοιχεία: α) τη συνέργεια υπηρεσιών Πρωτοβάθμιας Φροντίδας και βασικών λειτουργιών Δημόσιας Υγείας, β) την αξιοποίηση πολυτομεακής πολιτικής και δράσης για τη διαχείριση του συνόλου των προσδιοριστών της υγείας και γ) την ενδυνάμωση των ατόμων και των κοινοτήτων.
Παρουσιάζοντας τα δημοσιευμένα αποτελέσματα μίας μεγάλης μελέτης, που διεξήχθη το 2019 με τη συμμετοχή 1500 ατόμων από 23 διαφορετικά ιατρεία πρωτοβάθμιας φροντίδας σε όλη την Ελλάδα, η κ. Τσίμτσιου εξήγησε πως η παράμετρος που είχε σημαντικά μεγαλύτερη δύναμη να αυξήσει την πιθανότητα εμβολιασμού των ενηλίκων χρηστών υπηρεσιών ΠΦΥ ήταν η σύσταση από τον ιατρό τους, εύρημα που επιβεβαιώθηκε μάλιστα από μία δεύτερη μελέτη, η οποία επιπλέον έδειξε ότι και άλλοι επαγγελματίες υγείας, όπως οι φαρμακοποιοί, έχουν επίσης τη δύναμη να επηρεάζουν τους πολίτες προς τη σωστή κατεύθυνση.
Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, συνέχισε η ομιλήτρια, το εμβόλιο του COVID από τη μία έφερε στην επιφάνεια αντίδραση στην υποχρεωτικότητα και αμφισβήτηση των θεσμών, από την άλλη στάθηκε αφορμή να μάθει ο ενήλικος πληθυσμός πως ο εμβολιασμός δεν τελειώνει στην παιδική ηλικία.
Σύμφωνα με το φάσμα της διστακτικότητας απέναντι στον εμβολιασμό που παρουσίασε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ), 30-40% των ατόμων παγκοσμίως αποδέχονται όλα τα εμβόλια, περίπου 30% είναι θετικοί στον εμβολιασμό αλλά όχι με απόλυτη βεβαιότητα, επομένως θα πρέπει να ασχοληθούν λίγο περισσότερο μαζί τους οι επαγγελματίες υγείας για να απαντήσουν στις ερωτήσεις τους, 20-30% είναι θετικοί σε κάποια εμβόλια αλλά διστακτικοί σε κάποια άλλα, ένα μικρότερο ποσοστό με πολύ μεγάλο εύρος διεθνώς (2-27%) είναι αρνητικοί στον εμβολιασμό αλλά όχι με απολυτότητα και ένα πολύ μικρό τελικά ποσοστό, κάτω του 2%, είναι αρνητές. Στη χώρα μας, σύμφωνα με μελέτες που διεξήχθησαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας, 4-5 στα 10 άτομα είναι υποστηρικτές του εμβολιασμού, 4 στα 10 άτομα είναι θετικά αλλά όχι με απόλυτη βεβαιότητα, ενώ οι αρνητές αποτελούν επίσης ένα πολύ χαμηλό ποσοστό.
Καθώς η πανδημία ανέδειξε την αξία τεχνικών επικοινωνίας, όπως της κινητοποιού συνέντευξης, ο ΠΟΥ έχει πλέον αναπτύξει ένα αποδεδειγμένα αποτελεσματικό επικοινωνιακό μοντέλο για την εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας, ανέφερε ολοκληρώνοντας την τοποθέτησή της η κ. Τσίμτσιου. Οι επαγγελματίες υγείας στην ΠΦΥ μπορούν να διαδραματίσουν έναν εξαιρετικά σημαντικό ρόλο στην αύξηση της εμβολιαστικής κάλυψης μέσα από την αύξηση της εγγραμματοσύνης υγείας στους ασθενείς σχετικά με την αξία, την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια του εμβολιασμού, κατέληξε η ομιλήτρια, επισημαίνοντας την ανάγκη για εθνικά μητρώα καταγραφής, καθώς και για δημόσιες καμπάνιες ενημέρωσης σχετικά με τα εμβόλια ενήλικων.
Μητρώο Εμβολιασμών
Ο κ. Κωνσταντίνος Μαθιουδάκης, Προϊστάμενος της Διεύθυνσης Συστημάτων Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας στην Η.ΔΙ.Κ.Α., εστίασε στα εργαλεία που διαθέτει πλέον η χώρα μας για τη μέτρηση και αξιολόγηση της εμβολιαστικής κάλυψης του πληθυσμού, ώστε να μπορεί η πολιτεία να λαμβάνει τεκμηριωμένες αποφάσεις για παρεμβάσεις, σε επίπεδο επικράτειας ή σε επιμέρους περιοχές της χώρας ή πληθυσμούς.
Θεσμικά, όλα τα μητρώα εμβολιασμών υλοποιούνται από την Η.ΔΙ.Κ.Α. και αποσκοπούν στην ηλεκτρονική καταγραφή όλων των εμβολίων που προβλέπονται στα εθνικά προγράμματα εμβολιασμών. Τα μητρώα εμβολιασμού που διαθέτει σήμερα η χώρα μας είναι το Μητρώο Εμβολιασμών Παιδιών και Εφήβων, το οποίο είναι σε λειτουργία εδώ και περίπου τρεισήμισι έτη, το Μητρώο Εμβολιασμού Ενηλίκων, το οποίο τέθηκε σε λειτουργία στις αρχές του 2025, το Μητρώο Αντιγριπικού Εμβολιασμού και το Μητρώο Εμβολιασμού κατά της COVID που ήταν το πρώτο μητρώο που μπήκε σε παραγωγή με την έναρξη της πανδημίας στο τέλος του 2020. Η σύσταση του Εθνικού Μητρώου Εμβολιασμών θεσμοθετήθηκε ουσιαστικά επισήμως τον Οκτώβριο του 2020, με την υπογραφή της σχετικής ΚΥΑ, η υλοποίησή του ωστόσο ολοκληρώθηκε τον Μάρτιο του 2022.
Παρουσιάζοντας τη διαδικασία που ακολουθείται και την πληροφορία που καταχωρείται στα μητρώα εμβολιασμού, ο κ. Μαθιουδάκης υπογράμμισε πως η υλοποίηση του πρώτου εθνικού μητρώου εμβολιασμού κατά της COVID αποτέλεσε ουσιαστικά την πρώτη φορά που εφαρμόσθηκε στη χώρα ένα τέτοιο περίπλοκο και ολοκληρωμένο σύστημα, στο οποίο διαλειτουργούσε ένα πλέγμα διαφορετικών φορέων και συστημάτων. Το Εθνικό Μητρώο Αντιγριπικού Εμβολιασμού, που βρίσκεται πλέον αρκετά χρόνια σε λειτουργία και στο οποίο καταχωρούν τη διενέργεια εμβολίων όχι μόνο οι ιατροί αλλά και οι φαρμακοποιοί, περιέχει σήμερα αρκετά καλά δεδομένα, παρατήρησε ο ομιλητής, τονίζοντας τη σημαντική συμβολή των φαρμακοποιών της χώρας στην ενημέρωση του μητρώου. Η υλοποίηση των μητρώων εμβολιασμού ανηλίκων και ενηλίκων βασίζεται φυσικά στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμού που συστήνεται από την Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών, συνέχισε. Αναφερόμενος στην αλλαγή της διαδικασίας για το Μητρώο Εμβολιασμών Παιδιών και Εφήβων, που συμφωνήθηκε με την Επιτροπή Εμβολιασμών, ο ομιλητής εξήγησε πως η νέα διαδικασία που έχει ήδη υλοποιηθεί στο μητρώο -και θα τεθεί σε παραγωγική λειτουργία στις αρχές του 2026- προβλέπει την απενεργοποίηση της δυνατότητας συνταγογράφησης εμβολίων από το σύστημα της Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης και τη δημιουργία συνταγής κατευθείαν από το μητρώο, αυτόματα. Ο γιατρός θα χρησιμοποιεί υποχρεωτικά πλέον το μητρώο εμβολιασμού, καθώς όλες οι κινήσεις σχετικά με τα παιδικά εμβόλια θα πραγματοποιούνται μέσω του μητρώου, ενώ επιπλέον δεν θα είναι δυνατή η συμπληρωτική συνταγογράφηση μέσω του μητρώου μιας επόμενης δόσης εμβολίου αν δεν έχουν καταχωρισθεί οι προηγούμενες δόσεις. Η αλλαγή αυτή απλοποιεί την όλη διαδικασία από τη συνταγογράφηση μέχρι και τη διενέργεια του εμβολίου και, ουσιαστικά, εξασφαλίζει τη συμπλήρωση και πληρότητα του μητρώου, είπε ο κ. Μαθιουδάκης, συμπληρώνοντας πως στόχος τόσο της Η.ΔΙ.Κ.Α., όσο και της Επιτροπής Εμβολιασμών και της πολιτικής ηγεσίας είναι οι αλλαγές αυτές να επεκταθούν στην πορεία και στο μητρώο εμβολιασμών ενηλίκων.
Επισημαίνοντας πως όλες οι καταχωρίσεις που γίνονται και στα τέσσερα μητρώα εμβολιασμού καταλήγουν τελικά στο My Health, τον Ηλεκτρονικό Φάκελο Υγείας, ο κ. Μαθιουδάκης υπογράμμισε πως η ενημέρωση των μητρώων αποτελεί ένα μεγάλο στοίχημα, που απαιτεί διαρκή αγώνα και συνεργασία ώστε η αναγκαιότητά της να γίνει αντιληπτή από όλη την κοινωνία.
Ο ρόλος των φαρμακοποιών στον εμβολιασμό ενηλίκων
Οι φαρμακοποιοί, με εφαλτήριο το αντιγριπικό εμβολιασμό τον οποίο διανεργούν εδώ και τρία χρόνια, ακόμα και χωρίς ιατρική συνταγή, για το σύνολο του ενήλικου πληθυσμού, έχουν συμβάλει σημαντικά στην πρόληψη και την προστασία της δημόσιας υγείας, ανέφερε κατά την έναρξη της ομιλίας του ο Γενικός Γραμματέας του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου κ. Εμμανουήλ Κατσαράκης.
Η Ελλάδα διαθέτει ένα από τα πιο πλούσια προγράμματα εμβολιασμού, απαιτείται ωστόσο μεγαλύτερη προσπάθεια ώστε να έχουμε καλύτερα ποσοστά ανταπόκρισης. Εντούτοις, παρατηρείται μια κόπωση, η οποία σχετίζεται με τη διστακτικότητα, την αμφιβολία, την αμφισβήτηση, ακόμα και με την αναβλητικότητα μέρους του πληθυσμού να εμβολιασθεί. Ο φαρμακοποιός μπορεί, με τεκμηριωμένο τρόπο, να ενισχύσει τον εμβολιασμό ενηλίκων και να υποστηρίξει τις πολιτικές υγείας.
Το δίκτυο των φαρμακείων της Ελλάδας είναι αρκετά πυκνό, καθώς υπάρχουν 10.750 φαρμακεία, που είναι ορθά κατανεμημένα ανά την επικράτεια και μπορούν να συμβάλουν πολύπλευρα σε στρατηγικές και δράσεις για τη δημόσια υγεία. Το δίκτυο αυτό αποτελεί ένα σημαντικό πλεονέκτημα για τη χώρα μας, καθώς το φαρμακείο είναι συχνά η πιο συχνή και εύκολα προσβάσιμη επαφή με το σύστημα υγείας για τον ενήλικο πληθυσμό, καθιστώντας το ιδανικό περιβάλλον για ενημέρωση και υλοποίηση εμβολιασμού. Πλέον, ένα πολύ μεγάλο ποσοστό από τα εμβόλια ενηλίκων γίνεται με ταυτοποίηση με το ΑΜΚΑ του ασφαλισμένου στο φαρμακείο, κάτι το οποίο έχει αυξήσει κατακόρυφα την εμβολιαστική κάλυψη, αν και δεν έχουν επιτευχθεί ακόμη τα επιθυμητά επίπεδα κάλυψης 70-75% σε όλες τις ομάδες κινδύνου.
Για να υπάρξουν καλύτερα αποτελέσματα την επόμενη χρονιά, θα πρέπει να γίνουν ακόμη πολλά, ανέφερε ο ομιλητής. Θα πρέπει να δοθεί η δυνατότητα στους φαρμακοποιούς, οι οποίοι παράλληλα με τον αντιγριπικό εμβολιασμό διενεργούν και το σύνολο των εμβολίων για τους ενήλικες, να καταχωρούν στο Εθνικό Μητρώο τις πράξεις διενέργειας εμβολιασμού για όλα τα εμβόλια ενηλίκων και όχι μόνο για το αντιγριπικό. Δεν αρκεί να συνταγογραφείται ένα εμβόλιο, πρέπει και να καταχωρείται, εξήγησε, ώστε να μην χάνονται δεδομένα.
Οι προτάσεις του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου, συνέχισε ο κ. Κατσαράκης, περιλαμβάνουν τη θεσμική κατοχύρωση του φαρμακείου ως σταθερού πυλώνα του Εθνικού Προγράμματος Εμβολιασμών Ενηλίκων, με σαφείς αρμοδιότητες, πρωτόκολλα συνεργασίας με τον προσωπικό ιατρό και τις δομές ΠΦΥ και υποχρεωτική καταγραφή όλων των εμβολιασμών, την ενσωμάτωση υπενθυμίσεων εμβολιασμού στα λογισμικά φαρμακείων, βάσει ηλικίας, χρονίων νοσημάτων και ιστορικού εμβολιασμού ώστε κάθε επίσκεψη στο φαρμακείο να γίνεται ευκαιρία πρόληψης, τη δημιουργία ενός εθνικού συστήματος δεικτών εμβολιασμού ενηλίκων ανά περιφέρεια και ομάδα κινδύνου, στο οποίο οι φαρμακοποιοί θα έχουν πρόσβαση, με στόχο να αξιοποιηθεί η υψηλή πυκνότητα των περίπου 100 φαρμακείων ανά 100.000 κατοίκους για στοχευμένες παρεμβάσεις σε κάθε γειτονιά, καθώς και την παροχή κινήτρων από τον ΕΟΠΥΥ προς τους επαγγελματίες υγείας για τις πράξεις του εμβολιασμού στο φαρμακείο.
Το ζήτημα της διστακτικότητας και της αύξησης της αποδοχής των εμβολιασμών δεν είναι κάτι απλό, απαιτεί πολυεπίπεδη αντιμετώπιση, σχολίασε η κ. Παυλοπούλου. Χρειάζεται ενίσχυση και εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας, καθώς και συστηματική προσπάθεια ενημέρωσης εκ μέρους της Πολιτείας για την αξία των εμβολιασμών. Η πολιτεία θα πρέπει επίσης να επενδύσει στην υγειονομική παιδεία του πληθυσμού της χώρας, να μαθαίνουν οι πολίτες από μικρή ηλικία, από το σχολείο, πώς να αξιολογούν σωστά τη διαδικτυακή πληροφορία.
Τα εμβόλια ως κοινωνική υποδομή: Πολιτικές για τον εμβολιασμό και προοπτικές χρηματοδότησης
Βάσει της τελευταίας έκθεσης του ΟΟΣΑ, η χώρα μας κατέχει υψηλότερη θέση από τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες στην εμβολιαστική κάλυψη του παιδικού πληθυσμού, ανέφερε προλογίζοντας τη συζήτηση ο συντονιστής της συνεδρίας κ. Κυριάκος Σουλιώτης. Παρά το άρτιο ωστόσο εμβολιαστικό πρόγραμμα και τον διακριτό προϋπολογισμό που διαθέτουμε για τον εμβολιασμό, ο οποίος αυξάνεται με την πάροδο του χρόνου, οι προκλήσεις παραμένουν, καθώς στους ενήλικες η κατάσταση δεν είναι ίδια, ενώ επιπλέον η πανδημική κρίση προκάλεσε κλυδωνισμούς στην εμπιστοσύνη των πολιτών. Σύμφωνα με μία έρευνα, 30% των Ελλήνων δεν γνωρίζουν ότι το εμβολιαστικό πρόγραμμα περιλαμβάνει και εμβόλια για τον ενήλικο πληθυσμό και νομίζουν ότι ο εμβολιασμός αφορά μόνο τα παιδιά, ενώ επιπλέον, 30% των πολιτών δηλώνουν ότι δεν πιστεύουν ότι απειλούνται από κάποιο νόσημα το οποίο αντιμετωπίζεται με εμβόλιο. Κάποιοι συμπολίτες μας προφανώς αισθάνονται άτρωτοι, είπε ο κ. Σουλιώτης, δίνοντας τον λόγο στον Πρόεδρο του ΕΟΦ, κ. Σαπουνά.
Η άποψη του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων
Η χώρα μας είχε πράγματι πάρα πολύ καλά ποσοστά στην κάλυψη του παιδιατρικού πληθυσμού, συμφώνησε ο κ. Σπύρος Σαπουνάς, παρά το γεγονός ότι αντικειμενικά υπάρχουν δυσκολίες, καθώς δεν υπάρχουν εθνικά και κρατικά κέντρα εμβολιασμού και ο εμβολιασμός βασίζεται σε ιδιώτες παιδιάτρους, γεγονός που ενισχύει ενδεχομένως τις κοινωνικές ανισότητες.
Στη μετά-COVID εποχή, η δυσπιστία και η παραπληροφόρηση, αλλά και η καινοτομία που έφερε νέα εμβόλια τόσο για τον ενήλικο όσο και για τον παιδιατρικό πληθυσμό, δημιούργησαν νέες προκλήσεις στο πεδίο των εμβολιασμών, δεδομένων μάλιστα των περιορισμένων δημοσιονομικών της χώρας. Η εξίσωση φαίνεται να γίνεται όλο και πιο σύνθετη, υπογράμμισε ο ομιλητής, ωστόσο η Ελλάδα είναι μια χώρα που έχει αποδεδειγμένα πολύ μεγάλο κοινωνικό πρόσημο όσον αφορά τον εμβολιασμό και γι’ αυτό αυξάνεται ο προϋπολογισμός διαρκώς. Αν και ο προϋπολογισμός των εμβολίων είναι κλειστός, παρ’ όλα αυτά φαίνεται ότι καινοτόμα και καινούρια εμβόλια και προϊόντα ανοσοποίησης συμπεριλαμβάνονται πολλές φορές στους κλειστούς αυτούς προϋπολογισμούς των εμβολίων.
Ο ρόλος του ΕΟΦ σε αυτό είναι φυσικά πολύ περιορισμένος, καθώς όλα αυτά τα προϊόντα είναι συνήθως κεντρικώς αδειοδοτούμενα. Αρμοδιότητα του ΕΟΦ είναι να διασφαλίζει πάντα το τρίπτυχο: «ασφάλεια, αποτελεσματικότητα και ποιότητα» στα φάρμακα και τα βιολογικά προϊόντα, καθώς και την επάρκεια. Ο Οργανισμός δεν συμμετέχει σε αποφάσεις αδειοδότησης εμβολίων, παρά μόνο μέσω εκπροσώπου στην Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμού, η οποία θα πρέπει να σημειωθεί πως έχει λάβει αρκετά γενναίες αποφάσεις τελευταία στην κατεύθυνση προαγωγής του εμβολιασμού και συμπερίληψης νέων εμβολίων στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμού.
Η Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμού κάνει θαυμάσια δουλειά, συμφώνησε ο κ. Σουλιώτης, και γι’ αυτό έχουμε ένα από τα πληρέστερα προγράμματα στην Ευρώπη. Στον παρανομαστή κάθε συζήτησης γύρω από την υγεία -και όχι μόνο, σε όλες τις δημόσιες πολιτικές- πρέπει ασφαλώς να έχουμε πάντα τις οικονομικές δυνατότητες της χώρας. Τηρουμένων ωστόσο των αναλογιών, η χώρα μας μπορεί να υπερηφανεύεται για το εμβολιαστικό της πρόγραμμα και για τα βήματα που έχει κάνει για την συμπερίληψη νέων προϊόντων ανοσοποίησης, με τη συμβολή όλων.
Η οπτική της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης
Τη σκυτάλη έλαβε η Πρόεδρος της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης Τιμών Φαρμάκων κ. Βασιλική-Κωνσταντίνα Γκογκοζώτου, αναφέροντας πως ο κλειστός προϋπολογισμός για τα εμβόλια έχει μια σημαντική ιδιαιτερότητα, καθώς δεν ορίζεται από την Επιτροπή Διαπραγμάτευσης, αλλά με υπουργική απόφαση. Τα τελευταία έτη, εξήγησε, το Υπουργείο ορίζει τον προϋπολογισμό, βλέποντας πάνω κάτω πού πηγαίνει η δαπάνη και προσπαθώντας να χρηματοδοτήσει το σύστημα ώστε να μην υπάρχει υπέρβαση, και η Επιτροπή Διαπραγμάτευσης, χωρίς να γνωρίζει εκ των προτέρων το ποσό του κλειστού προϋπολογισμού, καλείται να πάρει εκπτώσεις από τις εταιρείες, χωρίς να έχει εμβολιαστικούς στόχους, χωρίς να έχει συγκριτική αξιολόγηση, χωρίς να μπορεί να ορίσει τους πολίτες που θα εμβολιαστούν, βασιζόμενη μόνο σε στοιχεία παρελθοντικής χρήσης μέσω του συστήματος του ΕΟΠΥΥ.
Το προηγούμενο έτος, η Επιτροπή Διαπραγμάτευσης, λαμβάνοντας εντολή από τον Υπουργό για την επαναξιολόγηση και επαναδιαπραγμάτευση της κατηγορίας των εμβολίων, αποφάσισε να χωρίσει τα εμβόλια σε συγκεκριμένες κατηγορίες, τα κλασικά παιδιατρικά, τα αντιγριπικά και όλα τα υπόλοιπα, συμπεριλαμβανομένων των νέων εμβολίων. Παρατηρώντας πως την τελευταία πενταετία τα αντιγριπικά και τα κλασικά παιδιατρικά παραμένουν σταθεροί προϋπολογισμοί, η εισήγηση της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης, για την οποία αναμένεται η έκδοση απόφασης του Υπουργού, είναι να υπάρχουν επιμέρους κλειστοί προϋπολογισμοί μέσα στον κλειστό προϋπολογισμό των εμβολίων. Η εισήγηση δηλαδή της Επιτροπής, εξήγησε η κ. Γκογκοζώτου, είναι να προστατευθούν οι κατηγορίες, μέχρι ενός ποσού για τα κλασικά παιδιατρικά, μέχρι ενός ποσού για τα αντιγριπικά, και από εκεί και πέρα να ξεκινά η υπέρβαση για τη συγκεκριμένη κατηγορία, και τα υπόλοιπα σκευάσματα να μπουν στο τρίτο πακέτο δαπάνης. Όσον αφορά στη διαπραγμάτευση που έγινε με τις εταιρείες, σε περίπτωση που δεν υπάρχει υπέρβαση σε μία κατηγορία δεν θα ζητηθεί κάτι από τις εταιρείες, ενώ σε περίπτωση υπέρβασης θα κληθούν να δώσουν την έκπτωση και μετά θα υπολογιστεί η υπέρβαση με το μερίδιο αγοράς. Η Επιτροπή Διαπραγμάτευσης, παρατήρησε η κ. Γκογκοζώτου, προσπαθεί με όποιον τρόπο έχει να κερδίσει την καλύτερη δυνατή έκπτωση για το κράτος ώστε να μειώσει τις υπερβάσεις που υπάρχουν.
Όταν εγκρίνονται νέα προϊόντα σε μια αγορά, σχολίασε ο κ. Σουλιώτης, πρέπει να υπάρχει ένας μηχανισμός, ένα αμορτισέρ, που να απορροφά μέρος των κραδασμών που δημιουργούνται στο σύστημα. Η έγκριση νέων προϊόντων, φαρμάκων, χωρίς αύξηση της δαπάνης για την αποζημίωσή τους νομοτελειακά οδηγεί σε χρηματοδοτικό αδιέξοδο. Το πρόβλημα με τα εμβόλια είναι πως το όφελός τους, όσο τεκμηριωμένο και αν είναι επιστημονικά, δεν γίνεται εύκολα αντιληπτό. Είναι πολύ πιο εύκολη η κάλυψη μιας δαπάνης για την αντιμετώπιση ενός συμπτώματος από την κάλυψη μιας δαπάνης για την αποφυγή ενός νοσήματος από το οποίο δεν πάσχεις.
Η θέση της φαρμακοβιομηχανίας
Απόλυτη πεποίθηση της GSK είναι πως το καλύτερο φάρμακο είναι η πρόληψη, υπογράμμισε η Διευθύνουσα Σύμβουλος της GSK Ελλάδος κ. Lizzie Champion. Οι αναπτυγμένες χώρες έχουν αξιοσημείωτα καλές επιδόσεις όσον αφορά στους παιδιατρικούς εμβολιασμούς, αλλά και παγκοσμίως πάνω από 85% των παιδιών έχουν λάβει τρεις δόσεις του DTP, του συνδυαστικού εμβολίου για την πρόληψη της διφθερίτιδας, του τετάνου και του κοκκύτη.
Σήμερα, παρά την ύπαρξη εμβολίων που προσφέρουν προστασία έναντι 25 προλαμβανόμενων λοιμωδών νοσημάτων, όπως τα εμβόλια της γρίπης, του πνευμονιόκοκκου, της COVID, του RSV, δυστυχώς τα νοσήματα αυτά εξακολουθούν να κυκλοφορούν στις κοινότητες, όπως διαπιστώνεται από τις εισαγωγές στα νοσοκομεία, στην Ελλάδα, αλλά και σε άλλες χώρες. Ο εμβολιασμός ενηλίκων, σύμφωνα με οικονομικά δεδομένα, αποτελεί ωστόσο ουσιαστικά μια πολύ σημαντική επένδυση και όχι απλά κόστος. Στην πραγματικότητα, ο εμβολιασμός ενηλίκων επιστρέφει κατά μέσο όρο στην κοινωνία περίπου 19 φορές το κόστος του, επομένως θα πρέπει να δοθεί μεγάλη έμφαση στην αύξηση της εμβολιαστικής κάλυψης και αυτού του πληθυσμού.
Η Ελλάδα, σε σύγκριση με τις υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης, είναι πολύ μπροστά στο θέμα των εμβολιασμών, καθώς έχει θέσει την πρόληψη και τον εμβολιασμό στο επίκεντρο της πολιτικής υγείας, είναι από τις χώρες που προσφέρουν ταχύτερη πρόσβαση του πληθυσμού σε εμβόλια και διαθέτει ξεχωριστό προϋπολογισμό για τον εμβολιασμό του πληθυσμού. Ασφαλώς, η ανάπτυξη και η κυκλοφορία νέων καινοτόμων εμβολίων δημιουργεί νέες προκλήσεις για τα οικονομικά της υγείας, καθώς ο προϋπολογισμός αυτός θα πρέπει να επαναξιολογηθεί, ωστόσο η συνέχιση της επένδυσης στην ανοσολογική προστασία του πληθυσμού αποφέρει πολλαπλασιαστικά οφέλη στη δημόσια υγεία, κατέληξε η ομιλήτρια.
Η οπτική των ασθενών
Αν και οι περισσότεροι άνθρωποι γνωρίζουν πολύ καλά τη σημασία του εμβολιασμού, τόσο σε κοινωνικό επίπεδο, όσο και σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο δημόσιας υγείας, ανέφερε η Πρόεδρος της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας κ. Βασιλική-Ραφαέλα Βακουφτσή, δυστυχώς κυρίως μετά την πανδημία αναπτύχθηκε μια αμφισβήτηση και μια διστακτικότητα σε ένα μέρος του πληθυσμού, ενώ επιπλέον υπάρχει πολύς κόσμος που γνωρίζει ελάχιστα για τον εμβολιασμό των ενηλίκων. Το πρόγραμμα εμβολιασμού που έχει η Ελλάδα είναι από τα πληρέστερα, όχι μόνο σε επίπεδο Ευρώπης, αλλά παγκοσμίως, είναι απαραίτητο ωστόσο να έχει και την απήχηση που χρειάζεται από τους πολίτες, πόσο μάλλον τους ασθενείς, τους ευάλωτους πληθυσμούς, τους χρόνιους ασθενείς, τους ανοσοκατεσταλμένους, οι οποίοι εάν δεν είναι επαρκώς εμβολιασμένοι κινδυνεύουν περισσότερο.
Η Ένωση Ασθενών Ελλάδας προσπαθεί μέσω της ενημέρωσης και της ευαισθητοποίησης να αναδείξει την αξία των εμβολίων, να αποκτήσει ο κόσμος ξανά εμπιστοσύνη στα εμβόλια, να αυξήσει την εγγραμματοσύνη υγείας, να εξηγήσει και λύσει όλες τις απορίες, φτάνοντας παντού, γιατί γενικότερα στην υγεία υπάρχουν γεωγραφικές ανισότητες στη χώρα μας. Οι Συλλόγοι Ασθενών και οι επαγγελματίες υγείας, οι γιατροί, αλλά και οι φαρμακοποιοί θα πρέπει να αξιοποιηθούν ως κόμβοι πληροφόρησης, καθώς η σχέση που έχουν με τους πολίτες τούς κάνουν να τους εμπιστεύονται περισσότερο. Είναι τελείως παράλογο όταν η επιστήμη μας βοηθάει να προλαμβάνουμε νοσήματα, να το αγνοούμε ή να διστάζουμε να προστατευτούμε, υπογράμμισε η ομιλήτρια.
Η Ένωση Ασθενών Ελλάδας, ολοκλήρωσε την τοποθέτησή της η κ. Βακουφτσή, πιστεύει ότι η συνέργεια και η συνεργασία μεταξύ όλων των εμπλεκομένων μπορεί να βελτιώσει τα αποτελέσματα, να αυξήσει την εμβολιαστική κάλυψη, να οδηγήσει ακόμη και σε καλύτερα κοινωνικά αποτελέσματα, γιατί ο εμβολιασμός είναι πραγματικά μία επένδυση στο κοινωνικό σύνολο.
Ο ρόλος της Επιτροπής Αξιολόγησης
Στο κομμάτι της Αξιολόγησης, η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα σε μια μετάβαση, καθώς τόσο σε εσωτερικό αλλά και σε ευρωπαϊκό επίπεδο έχει περάσει από την περίοδο των πολιτικών στην περίοδο της νομοθετικής ρύθμισης, επισήμανε η εκπρόσωπος της Επιτροπής Αξιολόγησης και Αποζημίωσης Φαρμάκων Ανθρώπινης Χρήσης κ. Δήμητρα Λίγγρη.
Στη χώρα μας, μόνο η αξιολόγηση των φαρμάκων ρυθμίζεται σήμερα νομοθετικά, ενώ στα εμβόλια, σύμφωνα με τον νόμο, εφαρμόζεται συνοπτική αξιολόγηση. Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, συνέχισε η κ. Λίγγρη, έχουμε κανονισμό και έχουμε και εκτελεστικούς κανονισμούς. Το γεγονός ότι έχουμε κανονισμούς και όχι οδηγίες σημαίνει ότι έχουμε νομικά εργαλεία με άμεση ισχύ εντός της χώρας μας. Ο ευρωπαϊκός κανονισμός φαίνεται ότι αντιλαμβάνεται την ιδιαιτερότητα των εμβολίων και αναφέρει ευθέως και στο προοίμιό του και στο άρθρο 43 ότι τα κράτη μέλη πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους τις ιδιαιτερότητες που έχουν τα εμβόλια και τα κανάλια δεδομένων των εμβολίων. Ήδη τον Σεπτέμβριο 2025, δήλωσε η ομιλήτρια, έγινε μία συνάντηση σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τη συμμετοχή του ΠΟΥ και της Vaccines Europe, στην οποία αναφέρθηκε ότι υπάρχουν τα εθνικά σημεία εμβολιασμού, τα NITAGs του ΠΟΥ, τα οποία λειτουργούν και, ενώ δεν αναφέρονται ρητά στον Ευρωπαϊκό Κανονισμό, παρ’ όλα αυτά θα πρέπει να υπάρχει μέριμνα ώστε να διασυνδεθούν και ενδεχομένως να εκμεταλλευτούμε και τους κλινικούς εμπειρογνώμονες των Εθνικών Επιτροπών, για να μπορέσουν να μπουν στο pool των experts των αξιολογήσεων.
Τα εμβόλια θα ξεκινήσουν να αξιολογούνται ευρωπαϊκά από το 2030, αλλά ήδη από τον επόμενο χρόνο θα ξεκινήσουν οι κοινές ευρωπαϊκές διαβουλεύσεις στο ζήτημα αυτό, επομένως χρειάζονται και οι κλινικοί εμπειρογνώμονες και οι ασθενείς και βέβαια και η βιομηχανία, η οποία, σύμφωνα με τον Κανονισμό, είναι παρούσα στη διαβούλευση.
Καθώς το Υπουργείο αναγνωρίζει την ανάγκη για εναρμόνιση και μάλιστα σε διαρκές πλαίσιο, επισήμανε η ομιλήτρια, έχει ήδη θεσμοθετήσει μία επιτροπή η οποία επιβλέπει την εναρμόνιση. Ασφαλώς, πρόκειται για μια σύνθετη διαδικασία, καθώς όταν καλείται ένα συγκεκριμένο κράτος να εφαρμόσει ενωσιακά κείμενα, δεν ξεκινάει εκ του μηδενός. Υπάρχουν θεσμοί, υπάρχουν εμπειρογνώμονες, χρειάζεται να συνεργαστούν και να μιλήσουν την ίδια γλώσσα άνθρωποι από πολλές επιστήμες και να καταλήξουν σε κάτι λειτουργικό και χρήσιμο για τους ασθενείς και την αγορά. Η επιτυχία της εναρμόνισης είναι να καταφέρουμε να αξιοποιήσουμε ό,τι καλύτερο υπάρχει και να το εξελίξουμε. Ειδικά η Επιτροπή Εμβολιασμού έχει πολύ σημαντικό έργο και είναι μια ευκαιρία να αξιοποιηθεί το έργο αυτό, ανέφερε η κ. Λίγγρη, επισημαίνοντας πως αυτή τη στιγμή υπάρχει διασύνδεση της Επιτροπής Εμβολιασμού με την Επιτροπή Αξιολόγησης, η οποία αναμένεται να ενισχυθεί περαιτέρω στο άμεσο μέλλον.
Συζήτηση
Υπάρχουν θεσμοί στο κράτος που έχουν πολύ σημαντικό ρόλο, χρειάζεται ωστόσο να γίνει κάποια στιγμή ένα θεσμικό «νοικοκύρεμα», να δούμε τους ρόλους και να απλοποιήσουμε κάποιες διαδικασίες, ανέφερε ο κ. Σουλιώτης, ρωτώντας στη συνέχεια την κ. Βακουφτσή ποιος θα μπορούσε να είναι ο ρόλος των ίδιων των ασθενών στην επίτευξη των εμβολιαστικών στόχων, στην αύξηση της εμβολιαστικής κάλυψης και στην κάμψη των επιφυλάξεων που έχουν προκληθεί από τις ατεκμηρίωτες απόψεις που κυκλοφορούν ελεύθερα στο διαδίκτυο.
Πάγιο αίτημα της Ένωσης Ασθενών Ελλάδος είναι να συμμετέχει κάποιος εκπρόσωπος της Ένωσης σε όλες τις σχετικές επιτροπές ώστε να υπάρχει και η φωνή του ασθενή σε θεσμικό επίπεδο, ανέφερε η κ. Βακουφτσή. Κάτι τέτοιο, εξήγησε, αφενός είναι πολύ βασικό για τη μετέπειτα σχεδίαση και χάραξη πολιτικής, αφετέρου μπορεί να μειώσει τις επιφυλάξεις και να αυξήσει την εμπιστοσύνη των πολιτών και των ασθενών. Επιπλέον, είναι ανάγκη να εστιάσουμε στην αύξηση της εγγραμματοσύνης υγείας του πληθυσμού, η οποία εκτιμάται πως θα αυξήσει έμμεσα και τα ποσοστά εμβολιασμού, και φυσικά όλοι οι θεσμικοί φορείς θα πρέπει να συνεργαστούν και να ενώσουν τις δυνάμεις τους ώστε να μπορέσουν να επιτύχουν τον επιθυμητό στόχο. Τέλος, για να είναι πραγματικά επιτυχημένο το εμβολιαστικό μας πρόγραμμα της χώρας μας, θα πρέπει όλοι οι πολίτες, ανεξαιρέτως, να έχουν ισότιμη πρόσβαση στον εμβολιασμό.
Η GSK μιλάει συχνά για την ανάγκη μιας εθνικής στρατηγικής γύρω από τα εμβόλια, είπε ο κ. Σουλιώτης, απευθυνόμενος στην κ. Champion και ρωτώντας την ποιες πιστεύει πως θα πρέπει να είναι οι προτεραιότητες μιας στρατηγικής για τον εμβολιασμό για την Ελλάδα.
Πρώτον, η χρηματοδότηση, απάντησε η κ. Champion, δεύτερον, να δοθεί μεγάλη έμφαση στην ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του πληθυσμού ώστε να καταλάβουν όλοι πως ο εμβολιασμός είναι ένα πολύ σημαντικό βήμα για την προστασία της υγείας τους και, τέλος, να δημιουργηθούν οι υποδομές για εύκολη και ισότιμη πρόσβαση όλων στα εμβόλια. Σαφώς, υπάρχει ένα πρόβλημα με τις ατεκμηρίωτες επιστημονικά πεποιθήσεις που κυκλοφορούν και το γεγονός πως έχει κλονιστεί η εμπιστοσύνη μέρους του πληθυσμού στα εμβόλια, η Ελλάδα διαθέτει ωστόσο ένα τεράστιο δίκτυο φαρμακείων, που μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά στην αντιμετώπιση του προβλήματος αυτού με την παροχή τεκμηριωμένης πληροφόρησης.
Στη συνέχεια, ο συντονιστής της συνεδρίας ρώτησε την κ. Γκογκοζώτου εάν η Επιτροπή Διαπραγμάτευσης έχει κάποια ενημέρωση σχετικά με τους εμβολιαστικούς στόχους που πρέπει να επιτευχθούν στη χώρα κατά τη διαπραγμάτευσή της με τις εταιρείες και ποιος είναι ο ρόλος της στη λήψη της απόφασης για τον προϋπολογισμό.
Δυστυχώς, η Επιτροπή Διαπραγμάτευσης δεν έχει κάποια ενημέρωση σχετικά με τον αριθμό των ατόμων που θέλουμε να εμβολιάσουμε και αυτό είναι ένα πρόβλημα, απάντησε η κ. Γκογκοζώτου. Σήμερα, ωστόσο, επιχειρείται να γίνει μια αναδιαμόρφωση, καθώς υπάρχει μία πρόταση για να αλλάξει λίγο η διαδικασία αξιολόγησης, ειδικά των νέων εμβολίων. Σύμφωνα με το καινούργιο σχήμα που συζητείται, τα εμβόλια θα περνάνε πρώτα από την Επιτροπή Εμβολιασμού, η οποία θα ορίζει και τον πληθυσμό-στόχο, και αν τελικά πρόκειται το εμβόλιο να ενταχθεί στο πρόγραμμα εμβολιασμού, τότε θα πηγαίνει στην ΕΑΦΑΧ και η ΕΑΦΑΧ θα μπαίνει στη διαδικασία να το αξιολογήσει. Κατόπιν αυτών, στην Επιτροπή Διαπραγμάτευσης θα φτάνει μία εισήγηση που θα αναφέρει τον εμβολιαστικό στόχο, ώστε να ξεκινήσει η διαπραγμάτευση με τις εταιρείες. Όσον αφορά στον προϋπολογισμό, συνέχισε η κ. Γκογκοζώτου, η Επιτροπή Διαπραγμάτευσης θα έπρεπε να κάνει μία εισήγηση στο Υπουργείο και στη συνέχεια να βγαίνει ο προϋπολογισμός με υπουργική απόφαση. Επιπλέον, τα αποτελέσματα των εμβολιασμών θα πρέπει να αποτυπώνονται, θα πρέπει να δούμε τι επιτυχάνεται με την επένδυση στην πρόληψη σε σχέση με τη μείωση της φαρμακευτικής και νοσηλευτικής δαπάνης ή γενικότερα της δαπάνης υγείας.
Δυστυχώς, από την εποχή των μνημονίων, έχουμε παγιδευθεί σε μια λογική «σαλαμοποίησης» της δαπάνης και ο καθένας μιλάει τυπικά για το κομμάτι δαπάνης που του αναλογεί, παρατήρησε ο κ. Σουλιώτης. Δεν σκέφτεται κανείς τη συνολική δαπάνη, ωστόσο η δεξαμενή μας είναι μία, οι φόροι και οι εισφορές μας. Αν λοιπόν εκεί έχουμε μεσοπρόθεσμα, ούτε καν μακροπρόθεσμα, όφελος, αυτό πρέπει να ληφθεί υπόψη. Το μεγάλο ζητούμενο ωστόσο σήμερα είναι να πείσουμε τον κόσμο να εμβολιαστεί, τόνισε ο κ. Σουλιώτης, επισημαίνοντας την ανάγκη για οργανωμένες καμπάνιες σε εθνικό, κεντρικό και τοπικό επίπεδο με τη συμβολή όλων για μια εκτεταμένη επίθεση υπέρ της πρόληψης και του εμβολιασμού.
Δηλώνοντας αρχικά την πρόθεση του ΕΟΦ να ενταχθεί και να συνδράμει στη σημαντική πρωτοβουλία του ΕΟΔΥ για τη δημιουργία ενός γραφείου για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και των Fake News, ο κ. Σαπουνάς ανέφερε πως τα φαρμακεία μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο στην αύξηση της εμβολιαστικής κάλυψης του πληθυσμού, επισημαίνοντας στη συνέχεια πως κάθε συζήτηση για τον εμβολιασμό πρέπει να συμπεριλαμβάνει πάντα τους πρόσφυγες, τους μετανάστες και τους Ρομά.
Στην προσπάθεια να πείσουμε τον κόσμο για το όφελος και την αναγκαιότητα του εμβολιασμού, δεν περισσεύει κανείς, δήλωσε ευχαριστώντας το panel και ολοκληρώνοντας τις εργασίες της συνεδρίας ο κ. Σουλιώτης. Η χώρα μας διαθέτει ένα τεράστιο δίκτυο με περίπου 60.000 σημεία παροχής ιατρικών υπηρεσιών και 11.000 σημεία παροχής φαρμάκων. Πρέπει να το αξιοποιήσουμε για να κάμψουμε τις αντιστάσεις και να πείσουμε για το προφανές, ότι δηλαδή ο εμβολιασμός είναι στον πυρήνα των δράσεων για τη δημόσια υγεία.